FA | EN

تشخیص بیماری سل

خانه سلامت فروردین
portfolio image

سل یك بیماری عفونی واگیردار می باشد . بیماری سل از سال های بسیار دور وجود داشته و افراد بسیار مشهوری نیز در دنیا به این بیماری مبتلا شده اند. این بیماری از قدیم در كشور ما شناخته شده بود. در گذشته به اشتباه تصور می كردند كه نفرین كسی و یا شدت غم و غصه علت اصلی ابتلا به بیماری سل است.

 بیماری سل یکی از مهمترین بیماریهای عفونی در طول تاریخ بوده که همواره جوامع مختلف در تالش برای کنترل و مبارزه با این بیماری بودهاند. با کشف باسیل سل توسط کخ و کشف واکسن BCG بیماری سل در دنیا کنترل گردید و پیش بینی شده بود که این بیماری در نهایت میتواند ریشه کن شود. ظهور سویه های مقاوم در این باکتری، توزیع وسیع این بیماری در جهان و این واقعیت که تقریباً یک سوم از جمعیت جهان با مایکوباکتریوم توبرکلوزیس آلوده بوده که به عنوان مخزن عفونت عمل میکنند و همینطور ظهور بیماری همه گیر ایدز هرگونه امکان کنترل جهانی سل در آینده نزدیک را از بین برد. این مسئله با شناسایی مایکوباکتریوم غیر سلی (NTM )که ارگانیسم های محیطی حاضر در همه مکان ها بوده و مسبب ایجاد بیماری های ریوی و غیر روی غیرقابل تشخیص از سل می باشند پیچیده تر شد. 

تشخیص میکروسکوپی روش اصلی تشخیص سل در آزمایشگاه های کشورهای درحال توسعه که امکانات و تجهیزات مناسب را جهت کشت از نمونه ها در اختیار ندارند، تهیه اسمیر و مشاهده مستقیم میکروسکوپی است، هرچند که حساسیت روش رنگ آمیزی اسیدفست نسبت به کشت کمتر می باشد و میزان حساسیت آن بستگی به مهارت تکنسین و استفاده از روش مناسب دارد، اما سریعترین و ضروریترین روش تشخیص سل به ویژه برای بیمارانی که بار میکروبی در آنها بسیار بالا بوده و خطر انتقال بیماری از آنها به دیگر افراد زیاد می باشد و یا برای تشخیص بیمارانی که نیازمند درمان سریع هستند به شمار می رود.

روش های فنوتیپی تشخیص مایکوباکتریوم ها تست تولید پیگمان: انواع گونه های مایکوباکتریوم ها ، دارای قدرت تولید پیگمان کارتنوئید در مقادیر و انواع مختلف می باشند. براین اساس مایکوباکتریوم ها به سه دسته فتوکروموژن (تولید پیگمان درحضور نور)، اسکوتوکروموژن (تولید پیگمان در تاریکی وحضور نور) و غیرکروموژن (عدم تولید پیگمان) تقسیم می شوند که با انجام این تست می توان ایزوله مورد بررسی را در یکی از گروه های فوق دسته بندی نمود.

1. تست احیای نیاسین

2. تست احیای نیترات

3. تست کاتالاز

4. تست جذب آهن

5. تست احیا تلوریت پتاسیم

6. تست هیدرولیز توئین 80

7. تست آریل سولفاتاز

روشهای مولکولی برای شناسایی مایکوباکتریوم توبرکلوزیس برای تشخیص سریع سل روش های مولکولی تشخیصی متعددی ابداع شده اند که نواحی خاصی از DNA مایکوباکتریومی را هدف قرار داده و تکثیر می کنند. تشخیص سل بر اساس و NAAT) Nucleic Acid Amplification Test): نوکلئیک اسید تکثیر پروب می تواند با نتایج مثبت و منفی کاذب همراه باشد. اگرچه موارد مثبت کاذب نادر است ولیکن چنین مواردی می تواند در اثر آلودگی نمونه با مایکوباکتریوم های محیطی و اتصال غیراختصاصی به پروب بوجود آید؛ اما در مقام مقایسه موارد منفی کاذب شایع تر بوده و ممکن است در مواردی همچون تعداد کم باکتری در نمونه بالینی مانند نمونه مایع نخاع و یا در اثر حضور عوامل بازدارنده که مانع از انجام واکنش مولکولی می شود به وجود آید.