FA | EN

عوارض انتقال خون

خانه سلامت فروردین
portfolio image

برخی بیماران مجاز به اهدای خون نیستند و نمی توانند خون خود را به افراد نیازمند اهدا کنند بیمارانی که مبتلا به ویروس های مالاریا و زیکا و یا بیماری های پوستی، عروقی و قلبی هستند بهتر است خون ندهند و با این کار افراد دریافت کننده خون را دچار بیماری نکنند معافیت اهدای خون شامل این افراد خواهد شد.

  مالاریا پس از هپاتیت ویروسی و ایدز یکی از عوارض شایع ناشی از انتقال خون درمناطق مالاریاخیز است. پیشگیری از مالاریای ناشی از انتقال خون بستگی به غربالگری اهداکنندگان خون وحذف نمونه‌های آلوده دارد.

چنانچه پشه آنوفل ماده سالم از خون بیمار تغذیه کند سلول‌های جنسی وارد بدن پشه می‌شود و چرخه جنسی انگل آغاز می‌شود. در معده پشه سلول‌های جنسی نر و ماده باهم لقاح پیدا می‌کنند و تبدیل به سلول تخم (زیگوت) می‌شود سپس سلول تخم دراز و متحرک می‌شود که در این حالت به آن‌ها اووکینت (Ookinet) می‌گویند. اووکینت‌ها در دیواره معده پشه رشد کرده بهاووسیست (Oocyst) تبدیل می‌شود. اووسیست‌ها رشد کرده و بعد از پاره شدن، اسپروزوییت‌ها آزاد می‌شوند و این اسپروزوییت‌ها وارد غدد بزاقی پشه می‌شوند و چنانچه این پشه فرد سالمی را نیش بزند این اسپروزوییت‌ها وارد بدن فرد شده و چرخه دوباره تکرار می‌شود.

 

  • لازم است ذکر شود چرخه جنسی در پشه در حدود ۱۰ تا ۲۰ روز طول می‌کشد و پشه حدود ۱ تا ۲ ماه آلوده می‌ماند. چنانچه پشه زودتر ۷ تا ۱۰ روز شخصی را نیش بزند شخص به مالاریا مبتلا نمی‌شود.
  • در مدت دوره کمون، شخص آلوده هیچگونه علامتی ندارد و اسپروزوییت‌ها حداقل ۸ روز و حداکثر چند ماه بعد از سلول‌های کبدی خارج می‌شوند.
  • علت بروز لرز در بیماران مبتلا به مالاریا پاره شدن گلبول‌های قرمز است که اولین علامت در حمله بیماری است سپس بروز تب و ورود انگل به داخل خون و تعریق که در مرحله آخر و هم‌زمان با ورود انگل به داخل گلبول قرمز اتفاق می‌افتد.
  • چنانچه خون شخص مبتلا به مالاریا به بدن شخص سالمی تزریق شود فرد سالم مبتلا به مالاریا می‌شود چون دسته‌ای از سلول‌های جنسی می‌توانند مستقیماً به اسپروزوییت تبدیل شوند.
  • مالاریا می‌تواند از مادر بیمار به جنین منتقل شود.
  • در ابتلا به مالاریای فالسیپاروم در هر حمله حدود ۱۰ درصد از گلبول‌های قرمز پاره می‌شود و به همین علت احتمال مرگ زیاد و ادرار به رنگ قهوه‌ای یا سیاه دیده می‌شود.
  • انگل‌های پلاسمودیوم اوال و پلاسمودیوم ویواکس مرحله غیرفعال کبدی دارند، به‌طوری‌که می‌توانند ماه‌ها ویا سال‌ها به صورت نهفته باقی بمانند و چنانچه تشخیص داده نشوند ممکن است دوباره فعال شوند و وارد جریان خون بشوند بدون اینکه شخص بیمار علایمی داشته باشد. در علم پزشکی اصطلاحاً این دو انگل را هیپنوزوییت (hypnozoites) و مرحله نهفتگی آن‌ها را فاز کریپتوبیوتیک (cryptobiotic phase) می‌گویند.
  • در سال  1884 انتقال مالاريا از طريق انتقال خون توسط Gerhardet    ثابت گرديد. در سال 1911 اولين مورد مالارياي ناشي از انتقال خون در آمريكا بوسيله وولسي ( Woolsey ) مشاهده شد و از آن سال تا سال 1972 جمعاَ 2106 مورد گزارش داد.
  •  در سال 1921 درمان سفليس عصبي با تلقيح خون حاوي انگل مالاريا  توسط Wagner Jauregg انجام شد كه بعد از پي بردن به معايب آن از روش آنوفل آلوده به اسپروزوئيت در مالارياتراپي استفاده شد. انتقال مالاريا از طريق سرنگ آلوده در بين معتادين به هروئين كه از سرنگ مشترك استفاده كرده بودند و 10 تن از آنها به مالارياي فالسيپارم مبتلا شده بودند در سال  1929 توسط Biggman در مصر گزارش گرديد. آلودگي شغلي در يك پزشك در هنگام كالبدشكافي در سال 1924 توسط  Holm گزارش شده است و موارد مشابهي در كشورهاي نيوزيلند و انگلستان و آمريكا ديده شده است. راه انتقال تماس زخم يا خراش موجود در پوست دست با خون آلوده بيماران و نوع انگل پلاسموديوم فالسيپارم و ويواكس بوده است.

  • هموتراپي كه بيشتر در گذشته بمنظور پيشگيري از ابتلاء به سرخك در كودكان انجام ميشد گاهي سبب انتقال مالاريا به كودكان مي شده است. چنانچه از 47 مورد مالارياي تلقيحي كه بين سالهاي 1958 تا 1964 در آذربايجان شوروي گزارش شده، 22 مورد از طريق هموتراپي بوده است.

  • مسلماَ تعداد واقعي مواردي كه در رابطه با انتقال بجز از طريق نيش پشه گزارش مي شود بيشتر از آمار موجود مي باشد ، چون در مناطقي كه انتقال طبيعي مالاريا بوسيله پشه آنوفل انجام  مي گيرد اهميت انتقال مالاريا از ساير راهها تحت الشعاع موارد انتقال عادي ( انتقال از طريق گزش پشة آلوده ) قرار ميگيرد، ولي در مناطقي كه انتقال طبيعي مالاريا بوسيله پشه آنوفل قطع شده است ولي حاملان انگل وجود دارند در صورتيكه عامل مالاريا پلاسموديوم فالسيپارم باشد و بموقع تشخيص داده و درمان نگردند،  مي تواند به مرگ بيمار منجر شود.