FA | EN

ناشتایی در انجام آزمایشات

خانه سلامت فروردین
portfolio image

 چرا باید ناشتا باشیم؟

زمانی که غذایی را می‌خوریم، بدن شروع به تجزیه مواد غذایی کرده و سپس این مواد از طریق رگ‌ها وارد جریان خون می‌شوند.

از آنجایی که خون مورد آزمایش از هر نظر (میزان قندخون، ترکیبات موجود در خون و …) مورد بررسی قرار می‌گیرد، بنابراین ناشتا نبودن به هنگام دادن خون می‌تواند بر روی جواب آزمایش تأثیر منفی گذاشته و پزشک مربوطه را در تشخیص درست و دقیق، دچار اشتباه نموده و سبب شود پزشک برداشت نادرستی از عملکردهای فیزیولوژیک فرد داشته باشد.

آزمایشات روتین و شرایط ساعات ناشتایی آنها

1. تست (CBC) شمارش سلولهای خونی: نياز به ناشتايى ندارد و آمادگی خاصی ندارد و در هر زمان قابل انجام است.

2. تست (FBS) قند خون ناشتا :قند خون حدودا ٢ ساعت پس از آخرين وعده غذايى ، كاهش مي يابد، با اين وجود بايد حتما از 8 تا 10 ساعت قبل ناشتا باشيد.

3.تست تري گليسريد: بايد 12 تا 14 ساعت قبل آن ناشتا باشيد، آخرين وعده غذايي تان نيز بايد سبك باشد.اما رژيم غذايى خود را در چند روز اخير تغيير ندهيد تا پزشك بتواند در مورد الگوى غذاييتان تصميم بگيرد.

4. تست سديم، پتاسيم، كلسيم، فسفر:  رعايت حدودا 4 ساعت ناشتايي توصيه مي شود،اما ناشتایی اجبارى نيست.

5. تست كليه ( BUN / CR ) : این تست ها نياز به ناشتايى ندارد.

6. تست اسيد اوريک: برای این تست چهار ساعت ناشتايى توصيه مي شود و باید از خوردن گوشت زياد قبل آزمايش خوددارى كنيد.

7. تست AST / ALT : این تست ها جز تست های کبدی بوده و نياز به ناشتايى ندارد.

8. تست آلكالن فسفاتاز : برای انجام این تست بايد حداقل 8 ساعت ناشتا باشيد به اين دليل كه يكي از ايزوآنزيم هاي اين تست، روده اي مي باشد.

9. تست بررسي آهن خون:  از ٢ روز قبل، باید ازمصرف ويتامين B12 و مكملهاى آهن خوددارى كنيد. برای این تست حدودا ٤ ساعت ناشتايى توصيه مي شود، اما اجبارى نيست.

10. تستهاى تيروئيدی: تست های تیروئیدی بسیار زیاد هستند که هیچ کدام نياز به ناشتايى ندارند.

11. تست : ESR / CRP این دو تست نياز به ناشتايى ندارند، اما مصرف داروهاى ضدالتهاب مثل  NSAID و استامينوفن نتيجه را تحت تاثير قرار مي دهند.

12. تست : PT /PTT /INR   هیچ کدام از این تست ها نياز به ناشتايى ندارند.

13.تست هموگلوبين : A1c  این تست که میزان هموگلوبین خون را طی 2-3 ماه اخیر نشان می دهد نیاز به ناشتایی و آمادگی خاصی ندارد.

بایدها و نبایدهای قبل از انجام آزمایش خون

                    با نوشیدن آب فراوان، بدن خود را سیراب نگه دارید.

                    اگر پزشک مربوطه به شما توصیه‌هایی قبل از انجام آزمایش داشته، حتماً انجام دهید.

        لازم به ذکر است که خوردن داروهای زیر قبل از انجام آزمایش مجاز نمی‌باشد:

کورتیکواستروئید، استروژن و یا آندروژن، قرص‌های ضدبارداری، قرص‌های ادرارآور، داروهای ضدافسردگی، برخی از آنتی‌بیوتیک‌ها و همچنین نیاسین.

قبل از آزمایش قند خون چه چیزهایی را نخوریم؟

انجام آزمایشات خون ضروری است و هر فردی در طول زندگی خود مجبور می‌شود حداقل یک‌بار و یا بیشتر آن را انجام دهد. با توجه به نوع آزمایش خونی که انجام می‌دهید لازم است از خوردن و آشامیدن مواد غذایی خاصی خودداری کنید تا جواب آزمایش دقیق و درستی داشته باشید. در برخی موارد ممکن است لازم باشد از خوردن و آشامیدن هر نوع ماده غذایی قبل از انجام آزمایش خودداری کنید و در برخی موارد دیگر نیز ممکن است مجاز باشید که برخی مواد غذایی را بخورید.

در اینجا برخی از مواد غذایی و نوشیدنی‌ها که قبل از انجام آزمایش قند خون باید از آن‌ها اجتناب کرد، ذکر می‌شوند.

* قندخون به مقدار بسیار زیادی تحت تأثیر مواد غذایی کربوهیدرات‌دار می‌باشد و یکی از بدترین مواد قندی حاوی کربوهیدرات، نوشابه‌های گازدار می‌باشند، بنابراین از مصرف آن‌ها قبل از انجام آزمایش خون خودداری کنید.

* از آنجایی که آب‌میوه‌های صنعتی حاوی مقادیر زیادی کربوهیدرات، قند مصنوعی و طعم‌دهنده‌ها می‌باشند، لذا از خوردن آن‌ها قبل از انجام آزمایش خون باید اجتناب کرد. کربوهیدرات بالا و همچنین قند فراوان موجود در آب‌میوه‌های مصنوعی باعث خنثی کردن اثر انسولین در بدن شده و در نتیجه جواب آزمایش به دست آمده ارزش چندانی نخواهد داشت. لذا از نوشیدن آب‌میوه‌های مصنوعی قبل از انجام آزمایش خون خودداری کنید.

* قهوه به خودی خود مشکلی ایجاد نمی‌کند، بلکه قند و خامه موجود در اکثر قهوه‌های آماده مشکل‌ساز می‌باشد. دقیقاً مانند آب‌میوه‌های غیرطبیعی، خامه و قند فراوان موجود در قهوه‌های آماده سبب خنثی شدن عملکرد انسولین و در نتیجه بی‌ارزش بودن جواب آزمایش می‌گردد، بنابراین اگر می‌خواهید قبل از انجام آزمایش خون، قهوه میل کنید بهتر است سه ساعت قبل از انجام آزمایش و البته قهوه خالی میل کنید تا جواب دقیق‌تری داشته باشید.

* سایر مواد قندی: بهتر است از خوردن غلات بدون سبوس قبل از انجام آزمایش قندخون خودداری کنید. همچنین از خوردن سایر مواد غذایی که حاوی قند فراوان هستند، مانند انواع شیره‌ها (شیره انگور) و انواع طعم‌دهنده‌ها که کربوهیدرات بالایی دارند، خودداری کنید.

قبل از آزمایش کلسترول خون چه چیزهایی را نخوریم؟

* برای آزمایش کلسترول خون، ناشتا بودن امری ضروری نيست. بهتر است برای انجام آزمایش کلسترول خون، از پزشک مربوطه و یا آزمایشگاهی که قرار است در آنجا آزمایش انجام شود سۆال کنید که مدت زمان ناشتا بودن برای انجام آزمایش باید چند ساعت باشد. بعضی اوقات مدت زمان ناشتا بودن 6 تا 8 ساعت و در برخی موارد تمام طول شب (از شب تا صبح) باید ناشتا بود و در مواردی نیز زمان ناشتا بودن به 12 ساعت می‌رسد.

بهتر است از جویدن آدامس نیز در طول مدت ناشتایی خودداری کنید

* سعی کنید به گونه‌ای برنامه‌ریزی کنید که آزمایش کلسترول خون را صبح زود انجام دهید، به ویژه اگر از شما خواسته شده که 12 ساعت قبل از انجام آزمایش ناشتا باشید، در این صورت می‌توانید ساعت 6 و یا کمی دیرتر شام خود را خورده و صبح زود بیدار شده، به آزمایشگاه رفته و آزمایش خون بدهید.

* به آنچه که چند روز قبل از انجام آزمایش می‌خورید نیز دقت کافی داشته باشید. از خوردن گوشت قرمز، تخم‌مرغ و سایر مواد غذایی که حاوی چربی و کلسترول بالایی می‌باشند، خودداری کنید. در این صورت می‌توانید امیدوار شوید که جواب آزمایش دقیقی خواهید داشت.

* اگر مجبور هستید که به توصیه پزشک مربوطه، هر چند وقت یک‌بار آزمایش کلسترول خون انجام دهید، رژیم غذایی خود را تغییر ندهید، زیرا پزشک با توجه به رژیم غذایی روزمره شما می‌تواند تشخیص دهد که چرا کلسترول خون شما بالا می‌باشد.

از پزشک و یا آزمایشگاه مربوطه بپرسید که آیا محدودیتی در خوردن قهوه دارید یا خیر، زیرا در برخی موارد شما اجازه دارید که قهوه بخورید حتی اگر در ساعت‌های ناشتایی باشید.

چند نکته

در مدت زمانی که ناشتا هستید، از انجام ورزش خودداری کنید.

به جز آب از سایر نوشیدنی‌ها خودداری کنید.

بهتر است از جویدن آدامس نیز در طول مدت ناشتایی خودداری کنید.

رعایت نکردن هر یک از این عوامل می‌توانند بر روی جواب دقیق آزمایش تأثیر گذاشته و در نتیجه نتایج مطلوبی به دست نیاید.

توصیه‌های پزشک را رعایت کنید

از آن جایی که با یک آزمایش خون، چندین فاکتور (کلسترول، قند، تری‌گلیسیرید و …) با هم اندازه‌گیری می‌شود و برخی از آزمایش‌ها نیازمند 8 ساعت ناشتایی و برخی دیگر نیازمند 12 ساعت ناشتایی هستند و یا برخی دیگر ناشتا بودن در آن‌ها ضروری نمی‌باشد، لذا توصیه‌های پزشک مربوطه را در مورد مدت زمان ناشتا بودن قبل از انجام آزمایش خون جدی گرفته و اگر لازم است از خوردن آب نیز خودداری کنید.

 

  

  نام آزمایش

    زمان ناشتایی

توصیه های غذایی و دارويی

    (FBS) قند خون ناشتا

  15 – 12 ساعت

  هیچ چیز جز آب نخورید حتی چای در مورد مصرف داروهای دیابتی و انسولین طبق دستور پزشک

  (تری گلیسرید ) چربی خون

  12 – 10 ساعت

  آخرین وعده غذایی سبک باشد اما رژیم غذایی را تغییر ندهید.

 Ca   ،P،K،Na

  4 ساعت

  ناشتا بودن اجباری نیست

  (CR ، BUN ) تست کلیه

  نیاز به ناشتایی نیست

  از خوردن گوشت زیاد قبل ز آزمایش خودداری کنید

  اسید اوریک

  4 ساعت

       -------------

   آلکالن فسفاتاز

   4 ساعت

       --------------

AST     ، ALT

   نیاز به ناشتایی ندارد

  بهتر است از دو روز قبل از مصرف B12 و مکمل های آهن خودداری کنید .

  آهن خون

   4 ساعت

  مصرف داروهای ضد التهاب NSAID و استامینوفن تست را تحت تاثیر قرار دهید.

   CRP /  ESR

    نیاز به ناشتا بودن ندارد

  شرح حال از نظر مصرف داروهای ضد انعقادی ، وارفارین ، هپارین ، آسپرین

PTT ، PT

   نیاز به ناشتایی ندارد

-

هموگلوبین A1C

(HbA1C )

   نیاز به ناشتایی ندارد

 

  هورمون های تیروئیدی

  نیاز به محدودیت غذایی یا مایعات     نمی باشد . بهتر است ناشتا باشد.

  به دلیل تاثیر کدورت ناشی از خوردن چربی بر نتایج آزایش حداقل 3 ساعت قبل از مواد غذایی مصرف نکنید.

PSA        

   نیاز به ناشتایی ندارد

نمونه قبل از معاینه رکتال پرونتات گرفته شود. انزال در طی 24 ساعت قبل از      آزمایش خون موجب افزایش PSA می شود. عفونت اداری و پروستات باعث بالا سطح PSA می شود

TSH      

    زمان ناشتایی

  داروهایی که موجب افزایش سطح TSH می شود شامل داروهای ضد تیروئیدی و لیتیم. داروهایی که موجب کاهش TSH می شود شامل آلسپرین ، دوپامین ،هپارین و استروئیدها

T4       

    ------  

     سطوح تیروکین تام در مصرف داروهایی نظیر استروژن ها و هروئین ،متادین و افزایبش ید ، افزایش می یابد. سطوح پایین T4در مصرف سالسیلات ئ استروئید        ها و داروهای ضد تشنج

T3    

  ناشتایی و روزه داری سطحT3را     کاهش می دهد

  سطح بالای این هورمون  در بارداری و مصرف داروهایی نظیر استروژن ها ،        متادون  و هروئین و کاهش سطح این هورمون در استفاده از استروئیدهای آنابولیک ، اندروژن ها ، مقادیر بالای سالسیلات ها و فنی توئید و اسید نیکو تینک می باشد.

  تستهای هماتولوژی از جمله

Retic-  CBC- -  BLOOD Group

   نیاز به ناشتایی ندارد

     -------------

 تست های سرولوژی CRP – RF- WRIGHT - VIDAl

    نیاز به ناشتایی ندارد

     ----------

    آنالیز ادرار U/A

    --------

   بهتر است اولین ادرار صبحگاهی تهیه شود . مصرف مایعات مطابق معمول باشد

     

 

 

کشت ادرار

 

 

  -------

    توصیه می شود اولین ادرار صبحگاهی و قسمت میان ادرار تهیه شود .

   

   ادرار 24 ساعته از نظر Pr

    -------

   وجود آلودگی نمونه با چرک ، ترشحات واژن باعث افزایش آلبومین می شود.      داروهایی مانند  استازولامید  ، آسپرین ، با پنی سیلین و تالبوتامید موجب مثبت    کاذب می شود.

 Ca    24  ساعته

  رژیم غذایی بیمار از 3 روز قبل از  جمع آوری ادرار باید حاوی 600 تا 800 در روز حاوی  Caباشد

  قرار گیری بیش از حد در معرض آفتاب و بی تحرکی (بویژه در کودکان ) وکمی پس از  مصرف شیر ، همگی موجب بالا رفتن Ca ادرار می شود . پایین بودن دفع ادرار قلیایی با کاهش میزان Ca توام خواهد بود.

   تست Cr  / 24 ساعت

    --------

   توصیه های دارویی و غذایی از انجام حرکات سنگین تا 8 ساعت قبل از تست خودداری  شود. داروهایی که سبب بالا رفتن کاذب کلیرانس Cr می شوند شامل آمفوتریسین B  ،اسید  اسکودبیک, متیل دوپا و سولفوبروموفتالین می باشد.  داروهایی که سبب کاهش  کاذب می شود  شامل استروئید های آنابولیک ، آندروژن ، تیازیدها می باشد. بارداری به گونه   ی بارزی سبب  بالا رفتن کلیرانس کراتین می شود . غذای پر گوشت باعث افزایش کراتین ادرار می شود .

S/E        

     --------

 مصرف سولفات باریوم جهت تشخیص های رادیولوژی اثرات سوء  روی  تک یاخته ها دارد .لذا حتماً باید ابتدا نمونه جهت آزمایش گرفته شود و سپس این عمل انجام شود قرار دادن نمونه در یخچال روی  تشخیص بسیاری تک یاخته ها مشکل ساز است. مصرف روغن معدنی ، داروهای ضد مالاریا ، آنتی بیوتیک ها ، باریوم ، آهن ، منیزیم  در ارزیابی انگل شناسی تاثیر ميگذارد. آغشته شدن مدفوع با آب و ادرار اثرات تداخلی دارد .

     خون مخفی  یا O.B   

      --------

  مصرف داروهایی نظر سالسیلات ها ( آسپرین ) ، استروئید ها ، ایندومتاسین ، داروهای  ضد التهاب غیر استروئیدی، آنتی کواگولان ها و کولشین و آنتی متابولیت ها موجب افزایش دفع خون در دستگاه گوار می وشد و لذا از مصرف این داروها از 7 روز قبل باید پرهیز شود. 

  از مصرف مواد غذایی حاوی گوشت و جگر تا 4 روز قبل باد پرهیز شود .

   مصرف سبزیجات و برخی میوه جات ، ترب کوهی  سیب و موز موجب افزایش کاذب می شود.