FA | EN

مایکوباكتريوم توبركلوزيس

خانه سلامت فروردین
portfolio image

 مایکوباکتریوم توبرکلوزیس (Mycobacterium tuberculosis) (که به «باسیل کخ» هم مشهور است) گونه‌ای بیماری‌زا در جنس مایکوباکتریوم است. این باکتری، عامل بیماری سل است. مایکوباکتریوم توبرکلوزیس، اولین بار در سال ۱۸۸۲ توسط رابرت کخ کشف شد. به خاطر این کشف، کخ در سال ۱۹۰۵ جایزه نوبل را دریافت کرد. نام دیگر مایکوباکتریوم توبرکلوزیس، باسیل کخ است. این باکتری به دلیل داشتن موم (واکس) در دیواره سلولی، نسبت به رنگ آمیزی گرم مقاوم است. به همین دلیل، برای رنگ آمیزی مایکوباکتریوم توبرکلوزیس از روش زیل-نلسون (Ziehl-Neelsen) استفاده می‌شود. به این باکتری‌ها، اسید فاست (Acid Fast) می‌گویند. مایکوباکتریوم توبرکلوزیس از نظر فیزیولوژی، میکروبی هوازی است که برای رشد خود به مقدار زیادی اکسیژن نیاز دارد. مهم‌ترین روش‌های تشخیصی بالینی مایکوباکتریوم توبرکلوزیس شامل تست پوستی توبرکولین، رنگ آمیزی اسید فست (زیل-نلسون) و عکس برداری اشعه ایکس از قفسه سینه است. ژنوم مایکوباکتریوم توبرکلوزیس در سال ۱۹۹۸، تعیین توالی شد.

سل یک بیماری عفونی شایع، و در بسیاری از موارد مرگبار است. این بیماری توسط گونه‌های مختلف مایکوباکتریا، به‌طور معمول «مایکوباکتریوم توبرکلوزیس» ایجاد می‌شود. سل به‌طور معمول به شش‌ها حمله می‌کند، اما بر قسمت‌های دیگر بدن نیز می‌تواند تأثیرگذار باشد. وقتی افرادی که عفونت سلی فعال دارند سرفه، عطسه، یا بزاق خود را از طریق هوا منتقل می‌کنند سل از طریق هوا پخش می‌شود. اغلب عفونت‌ها بدون علامت و پنهان هستند. اما معمولاً از هر ده عفونت نهفته یک عفونت در نهایت پیشرفت کرده و به بیماری فعال تبدیل می‌شود. اگر سل درمان نشود، بیش از ۵۰٪ از افرادی که به آن آلوده می‌شوند را به کام مرگ می‌کشاند.

 

علائم کلاسیک عفونت سل فعال عبارتند از سرفه مزمن با خلط آغشته به خون، تب، تعریق شبانه، و کاهش وزن. (سل قبلاً به دلیل کاهش وزن افراد به «زوال» مبتلا معروف بود) عفونت اندام‌های دیگر باعث طیف وسیعی از علائم می‌شود. تشخیص سل فعال به رادیولوژی(معمولاً عکس از قفسه سینه با X-ray) و همچنین آزمایش‌های میکروسکوپی و کشت میکروبیولوژیک مایعات بدن متکی است. تشخیص سل نهفته متکی بر تست پوستی توبرکولین (TST) و آزمایش خون می‌باشد. درمان دشوار است و مستلزم آن است که آنتی بیوتیک‌های متعددی در یک مدت زمان طولانی استفاده شوند. ارتباطات اجتماعی نیز غربالگری و در صورت لزوم مورد درمان قرار می‌گیرند.

 مقاومت در برابر آنتی بیوتیک‌ها یک مشکل رو به رشد در عفونت‌های سل مقاوم در برابر داروهای چندگانه (MDR-TB) می‌باشد. برای جلوگیری از سل، مردم باید برای این بیماری غربالگری و با واکسن bacillus Calmette-Guérin واکسینه شوند.

افرادی که ریسک عفونت ما كيوباكتريوم توبركلوزيس در آن ها بالاست عبارتند از:

افرادی که با مبتلایان به بیماری فعال شناخته شده یا مشکوک به آن در تماس نزدیک هستند.

افرادی که به یک کشور با میزان شیوع بالای سل فعال سفر میکنند.

ساکنان و کارکنان اماکن پرازدحام که مراجعه کنندگان آن ها ریسک بالایی از عفونت فعال را دارند) مانند زندان ها، پناهگا ه های افراد بی خانمان (

کارکنان مراقبت های سلامتی که از بیماران با ریسک بالای سل فعال مراقبت میکنند.

افراد با سومصرف مواد مخدر و الکل

فاکتورهایی که ریسک پیشرفت بیماری سل فعال را افزایش میدهند شامل موارد ذیل است:

 •عفونت با HIV

کودکان زیر 5 سال

درمان با مهارکننده های سیستم ایمنی

عفونت با ما كيوباكتريوم توبركلوزيس در دو سال گذشته

سابقه درمان نامناسب سل فعال

سلیکوزیس

دیابت شیرین

نارسائی مزمن کلیه

سرطا ن های گوناگون

گاستروکتومی یا جراحی و برداشتن ایلیوم-ژژنوم

کشیدن سیگار و سوءمصرف مواد مخدر و الکل مهم ترین منبع عفونت افراد مبتلا به بیماری سل حفره ای )و خلط با اسمیر مثبت( که تشخیص داده نشده اند.

تشخيص آزمايشگاهي:

 

تنها جدا كردن و تشخيص باسيل كخ تعیین کننده ،در بيماري سل بعد از تست پوستي و اشعه قطعي در تشخيص بيماري است.